Ważna rola soków owocowych w osiąganiu rekomendowanego poziomu witaminy C

Według nowego badania w Wielkiej Brytanii, tysiące osób narażonych na niedobór witaminy C spożywa równowartość mniej niż jednej pomarańczy tygodniowo.

• Jedna na pięć osób nie osiąga optymalnego spożycia witaminy C

• Prawie 700 000 osób ma tak niskie spożycie witaminy C, że ryzykuje niedobór, spożywając równowartość jednej ósmej pomarańczy dziennie

• Nastolatki i osoby starsze są najbardziej narażone na niedobór witaminy C w diecie

Publikacja brytyjskich ekspertów z końca lipca 2026 roku dowiodła, że zachęcanie większej liczby osób do wypijania szklanki (150 ml) 100% soku owocowego dziennie może odegrać istotną rolę w zwiększeniu spożycia witaminy C w Wielkiej Brytanii, zgodnie z nowymi badaniami analizującymi krajowe dane dietetyczne.

Badanie przeprowadzone w całej Wielkiej Brytanii przez naukowców z Uniwersytetu Ulster wykazało, że w całej populacji utrzymują się znaczne różnice, mimo że średnie spożycie witaminy C jest zasadniczo zgodne z zaleceniami.

Prawie co piąta osoba nie spożywa optymalnej dziennej dawki witaminy C, a prawie 10% – około 6,99 miliona – spożywa mniej niż 25 mg, co jest uważane za zbyt niskie i odpowiada około jednej trzeciej pomarańczy dziennie.

Co najbardziej niepokojące, prawie jedna na 100 osób – czyli prawie 700 000 – jest narażona na niedobór, spożywając mniej niż jedną ósmą pomarańczy dziennie, czyli mniej niż jedną pomarańczę tygodniowo.

Starsi mężczyźni i nastoletnie dziewczęta to grupy najbardziej narażone na niedobór witaminy C, co podkreśla potrzebę ukierunkowanych strategii dietetycznych, jak napisali naukowcy w czasopiśmie Frontiers.

Dr Maeve Kerr i dr Alyson Hill, które kierowały badaniem, powiedziały: „Osiągnięcie zalecanej dawki 5 porcji dziennie jest trudne dla wielu osób, jednak badania wykazały, że 100% sok owocowy jest wygodnym i łatwo dostępnym źródłem witaminy C”.

Dlaczego witamina C jest ważna

Witamina C jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, a także wspiera zdrowie skóry, produkcję kolagenu i gojenie się ran. W rzadkich przypadkach poważny niedobór może prowadzić do szkorbutu, którego objawami są bóle stawów i mięśni, zmęczenie, obrzęk i krwawienie z dziąseł oraz czerwone lub niebieskie plamy na skórze.

W 2024 roku lekarze publikujący na łamach czasopisma BMJ Case Reports ostrzegli, że szkorbut może ponownie stawać się problemem zdrowia publicznego. Wskazali, że wzrost kosztów utrzymania oraz rosnąca liczba operacji bariatrycznych sprzyjają występowaniu niedoborów witaminy C. Ostrzeżenie to pojawiło się po leczeniu pacjenta z rozpoznanym szkorbutem w jednym ze szpitali w Australii. Choroba ta jest powszechnie kojarzona z marynarzami z XVI i XVII wieku, jednak nadal może występować w określonych grupach ryzyka.

Małe zmiany, znaczący wpływ

Wykorzystując matematyczne modelowanie diety oparte na danych pochodzących od ponad 3500 uczestników brytyjskiego Narodowego Badania Diety i Żywienia, badanie zbadało, jak różne ilości soku owocowego mogą wpływać na spożycie witaminy C.

Wyniki sugerują, że zwiększenie liczby osób pijących dziennie 150 ml szklanki soku owocowego miałoby największy wpływ na spożycie witaminy C. 100% sok owocowy stanowi obecnie około 25% spożycia witaminy C w diecie dorosłych Brytyjczyków – podobnie jak całe owoce i gotowane warzywa – mimo że jest regularnie spożywany przez zaledwie cztery na dziesięć osób.

Przeciętnie osoby regularnie piją od 100 do 130 ml dziennie, co sugeruje, że nawet niewielkie zmiany mogą pomóc większej liczbie osób w osiągnięciu optymalnego spożycia witaminy C.

Nowe badanie dostarcza coraz więcej dowodów na to, że proste, osiągalne zmiany w diecie, takie jak wypijanie małej szklanki soku owocowego dziennie, mogą pomóc w osiągnięciu zaleceń żywieniowych w całej populacji.

Równowaga między zaleceniami dotyczącymi cukru a spożyciem witaminy C

Wyniki badania wskazują również, że ograniczenie spożycia soków owocowych ma jedynie niewielki wpływ na całkowitą podaż cukrów wolnych w diecie. Dane z najnowszej edycji brytyjskiego National Diet and Nutrition Survey (NDNS) pokazują, że głównymi źródłami tych cukrów są przede wszystkim inne produkty, takie jak napoje gazowane, ciastka, wyroby cukiernicze oraz słodycze.

Analiza wykazała ponadto, że zmniejszenie spożycia soków owocowych prowadzi do obniżenia całkowitej podaży witaminy C, co potwierdza istotną rolę soków jako jednego z głównych źródeł tego składnika w diecie mieszkańców Wielkiej Brytanii.

Wyniki te sugerują, że rekomendacje żywieniowe dotyczące ograniczania spożycia cukrów powinny uwzględniać również potencjalny wpływ na spożycie kluczowych składników odżywczych, w tym witaminy C. Soki owocowe mogą bowiem odgrywać ważną rolę w utrzymaniu odpowiedniego poziomu tego składnika, zwłaszcza w grupach populacji narażonych na jego niedostateczne spożycie.

Wytyczne dotyczące równoważenia spożycia cukru

Badania podkreślają również, że zmniejszenie spożycia soków owocowych ma jedynie minimalny wpływ na ogólne spożycie cukru, ponieważ większość cukrów w diecie Brytyjczyków pochodzi z innych źródeł, takich jak napoje gazowane, ciastka, ciasta i słodycze, zgodnie z najnowszym Narodowym Badaniem Diety i Żywienia.

Odkryto również, że zmniejszenie spożycia soków owocowych zmniejsza ogólne spożycie witaminy C, co wzmacnia jej rolę jako kluczowego składnika odżywczego w diecie Brytyjczyków.

Projekt badania

Badanie opierało się na wtórnej analizie danych pochodzących z brytyjskiego National Diet and Nutrition Survey (NDNS), przekrojowego badania żywieniowego finansowanego przez rząd Wielkiej Brytanii. Dodatkowo przeprowadzono modelowanie statystyczne, którego celem było oszacowanie wpływu zmian w spożyciu soków owocowych na poziom spożycia witaminy C w populacji. Analiza uwzględniała scenariusze zarówno wzrostu, jak i spadku konsumpcji soków owocowych.

Szacowanie ryzyka niedoboru witaminy C

Dane z badania NDNS wskazują, że około 80% populacji osiąga zalecany poziom spożycia witaminy C, określany jako Reference Nutrient Intake (RNI). Oznacza to jednak, że co piąta osoba (20%) nie realizuje tego zalecenia.

Ponadto 7,7% badanych spożywa witaminę C na poziomie niższym niż Estimated Average Requirement (EAR), czyli wartość odpowiadająca zapotrzebowaniu jedynie połowy populacji. Taki poziom spożycia można uznać za niewystarczający lub suboptymalny. Problem ten jest szczególnie widoczny w niektórych grupach wiekowych, obejmując 12% dziewcząt w wieku 15-18 lat oraz 10% osób dorosłych w wieku 75 lat i więcej.

Około 1% populacji spożywa witaminę C poniżej poziomu Lower Reference Nutrient Intake (LRNI), który według ekspertów ds. żywienia wiąże się z podwyższonym ryzykiem wystąpienia niedoboru tej witaminy.

Skala problemu w populacji

Przy populacji Wielkiej Brytanii wynoszącej 69,9 mln mieszkańców, szacuje się, że:

• blisko 14 mln osób nie osiąga rekomendowanego poziomu spożycia witaminy C (RNI),
• około 5,6 mln osób spożywa witaminę C poniżej poziomu EAR,
• blisko 699 tys. osób znajduje się w grupie ryzyka niedoboru witaminy C, spożywając ją w ilościach niższych od LRNI.

Wyniki te wskazują, że mimo powszechnej dostępności produktów będących źródłem witaminy C, niedostateczne spożycie tej witaminy nadal stanowi istotne wyzwanie zdrowotne dla części populacji.

Źródło: Hill AJ, Royle E, Horgan G i Kerr MA (2026) Podejście modelowania dietetycznego w celu zbadania wpływu zróżnicowanego spożycia soków owocowych na spożycie witaminy C w Wielkiej Brytanii. Front. Nutr. 13:1794774. doi: 10.3389/fnut.2026.1794774 Frontiers | Modelowanie diety w celu zbadania wpływu zróżnicowanego spożycia soków owocowych na spożycie witaminy C w Wielkiej Brytanii

https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2026.1794774/full