Mikroplastik w wodzie, długo oczekiwany standard ISO opublikowany
Temat mikroplastików w wodzie od lat budzi coraz większe zainteresowanie naukowców, regulatorów i konsumentów. W odpowiedzi na te wyzwania Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna opublikowała we wrześniu 2025 normę ISO 16094-2:2025 (84460), która określa zasady jakościowej i ilościowej analizy mikroplastików w wodzie o niskiej zawartości zawiesin, takich jak woda pitna.
Dokument precyzuje wykorzystanie metod spektroskopii wibracyjnej, w tym mikroskopii FTIR i Raman, do identyfikacji cząstek mikroplastików w zakresie wielkości od 1 do 5 000 μm.
Norma pozwala również rozróżniać typy polimerów i została opracowana z myślą o pracy w trybie automatycznym, co umożliwia analizę dużej liczby cząstek. Nie obejmuje natomiast oceny substancji chemicznych adsorbowanych na powierzchni ani badania kształtu cząstek.
W dokumencie tym ustalono podstawowe zasady badania mikroplastiku w wodzie pitnej i wodzie o niskiej zawartości naturalnych zawiesin stałych, wykorzystując technikę mikroskopową połączoną ze spektroskopią wibracyjną.
Metodę tę stosuje się do:
– określić wielkość mikroplastiku [w zakresie od 1 µm do 5 000 µm], policzyć go i sklasyfikować według zakresu wielkości;
– określić skład chemiczny mikroplastiku, przy czym główne z nich (najczęściej wykorzystywane w przemyśle i najliczniej występujące w środowisku) to: polietylen (PE), polipropylen (PP), politereftalan etylenu (PET), poliwęglan (PC), polistyren (PS), politetrafluoroetylen (PTFE), polichlorek winylu (PVC), poliamid (PA), polimetakrylan metylu (PMMA) i poliuretan (PU);
Metodę tę stosuje się do wód o niskiej zawartości substancji organicznych i innych substancji zawieszonych, zgodnie z definicją podaną w normie ISO 6107 (od 1 mg/l do 100 mg/l lub mniej, jeżeli zawartość ta zakłóca oznaczenie), tj.
– woda ultraczysta;
– woda przeznaczona do spożycia przez ludzi;
– surowe wody gruntowe.
Biorąc pod uwagę bardzo niskie stężenia mikroplastiku, jakie zwykle występują w tych wodach, należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne źródła zanieczyszczeń podczas przygotowywania próbek.
Metoda ta jest przeznaczona do automatycznego oznaczania i charakteryzowania dużej liczby cząstek w próbce. Pozwala również na identyfikację charakteru innych cząstek, które wykraczają poza zakres niniejszego dokumentu, na przykład minerałów, białek, celulozy i pigmentów.
Niniejsza metoda nie ma zastosowania do charakteryzowania substancji celowo dodawanych do powierzchni mikroplastików lub zaadsorbowanych na niej.
Znaczenie dla sektora spożywczego i napojowego
Choć dokument dotyczy głównie analiz laboratoryjnych, ma duże znaczenie także dla sektora spożywczego i napojowego. Woda jest kluczowym surowcem w wielu procesach technologicznych, a jej czystość ma bezpośredni wpływ na jakość i bezpieczeństwo końcowego produktu. Norma ISO 16094-2 wprowadza jednolite zasady badań, które w przyszłości mogą stać się punktem odniesienia zarówno w kontroli jakości, jak i w ewentualnych regulacjach prawnych.
Dla producentów żywności i napojów to sygnał, że zagadnienie mikroplastików przestaje być jedynie tematem dyskusji naukowych, a zaczyna być ujęte w formalnych standardach. Może to oznaczać konieczność ściślejszego monitorowania jakości wody technologicznej i współpracy z laboratoriami, które wdrożą nowe metody badawcze.