Nowe zagrożenie dla sadów i plantacji jagodowych
W ostatnich miesiącach pojawiły się niepokojące doniesienia dotyczące nowych zagrożeń fitosanitarnych dla upraw owocowych zarówno w Polsce, jak i w całej Unii Europejskiej. W miarę nasilających się zmian klimatycznych i intensyfikacji handlu międzynarodowego, wzrasta ryzyko zawleczenia i rozprzestrzenienia nowych patogenów, grzybów oraz szkodników owadziej. Raporty z września 2025 r., opublikowane m.in. przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), wskazują na konkretne agrofagi, które mogą zagrozić produkcji sadowniczej i bezpieczeństwu żywnościowemu w Europie.
1. Wirusy i bakterie
Nowe wirusy i bakterie zaczynają zagrażać gatunkom owocowym uprawianym w UE, w tym w Polsce. Choć nie wszystkie zostały jeszcze sklasyfikowane jako agrofagi kwarantannowe, ich obecność i rozwój mogą w niedalekiej przyszłości poważnie zaszkodzić uprawom.
Enterobacter mori – bakteria ta, choć nieznana szerszemu gronu sadowników, może powodować znaczące szkody w uprawie morwy, brzoskwini czy truskawki. Jej występowanie w Austrii wskazuje na realne zagrożenie dla regionów środkowoeuropejskich, w tym Polski.
2. Grzyby
Grzyby chorobotwórcze stanowią jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla upraw owoców – zarówno w kontekście ilości plonu, jak i jego jakości handlowej.
Neopestalotiopsis concentrica – zagraża różom i orzechowi włoskiemu – roślinom coraz częściej uprawianym również w Polsce. Choć dotychczas występuje tylko w Chinach, globalizacja sprzyja jego migracji.
Pucciniastrum americanum – stanowi realne zagrożenie dla malin i jeżyn. Objawy porażenia są łatwe do przeoczenia, a ich skutki – poważne, z uwagi na możliwość gnicia owoców już na krzewie.
Kalmusia variispora, Stemphylium etermiunum, Diplodia juglandis – kolejna grupa grzybów, które atakują jabłonie, winorośle, czereśnie i orzechy. Choć większość z nich nie jest jeszcze rozpowszechniona w Polsce, to ich obecność w krajach sąsiednich (np. Chorwacja, Grecja, Francja) stawia Polskę na linii potencjalnego zagrożenia.
3. Szkodniki owadzie
Coraz więcej owadów staje się realnym zagrożeniem dla europejskich upraw owocowych. Część z nich, jak Popillia japonica, zostały już uznane za agrofagi kwarantannowe, co wymusza działania zwalczające na poziomie unijnym.
Xylosandrus compactus – ten groźny kornik atakuje ponad 220 gatunków roślin, w tym jabłonie i winorośle. Jako agrofag kwarantannowy podlega zwalczaniu, a jego obecność w krajach południowej Europy to powód do niepokoju.
Popilia japonica – żeruje na setkach gatunków roślin – od truskawek po drzewa owocowe. Jego ekspansja w Europie to poważne zagrożenie dla sadownictwa.
Singapora shinshana – mniej znany owad, który jednak może mieć wpływ na brzoskwinie, jabłonie i grusze. Choć nie jest jeszcze obowiązkowo zwalczany, jego obecność w Niemczech powinna skłonić polskich producentów do czujności.
Garella musculana – motyl ten atakuje orzechy i migdały. Pojawienie się go w Europie Wschodniej i Południowej może stanowić początek jego dalszej migracji na północ kontynentu.