Serbia: Zbiory jabłek niższe o 25%
Serbia od lat jest jednym z najważniejszych producentów jabłek na Bałkanach, odpowiadając za około połowę eksportu regionu. Jednak rok 2025 okazał się wyjątkowo wymagający. Dwa przymrozki – w marcu (spadek temperatury do -9°C) i w kwietniu (poniżej 0°C) – mocno uszkodziły sady, zwłaszcza we wschodnim Banacie i wzdłuż Dunaju.
Według prognoz Gojka Zagorca, prezesa stowarzyszenia Serbia Does Apples i dyrektora handlowego firmy Ćirić Agro, zbiory wyniosą 240–250 tys. ton, czyli o 20–25% mniej niż w ubiegłym roku. Podobną prognozę podało WAPA – 238 tys. ton.
Przymrozki odbiły się także na jakości: jabłka odmiany Gala są mniejsze, a Granny Smith – przerośnięte. Jednocześnie sprzyjający przebieg sezonu wegetacyjnego, z mniejszą liczbą fal upałów i dużą ilością słońca, pozwolił na dobre wybarwienie owoców. Zbiory rozpoczęły się w połowie sierpnia, w typowym terminie, w przeciwieństwie do 2024 roku, gdy ruszyły dwa tygodnie wcześniej.
Jeszcze dziesięć lat temu Serbia produkowała blisko 500 tys. ton jabłek rocznie. Dziś ta liczba spadła niemal o połowę. Główne przyczyny to: wykarczowanie starszych sadów z odmianami Idared i Golden Delicious, utrata głównego rynku eksportowego – Federacji Rosyjskiej i wzrost kosztów nawozów i energii, który doprowadził do likwidacji sadów w północnej Serbii.
Skala zmian najlepiej widoczna jest na przykładzie Idaredu: w 2017 roku zebrano 197 tys. ton, w 2025 roku – mniej niż 40 tys. ton. Zbiory Golden Delicious spadły w tym samym okresie ze 98 tys. do ok. 52 tys. ton.
Pomimo trudności, w Serbii rozwija się nowoczesne sadownictwo. Firmy takie jak Ćirić Agro stosują systemy ochrony przed przymrozkami, nawadnianie połączone z nawożeniem i precyzyjne metody produkcji, które pozwalają niemal całkowicie kontrolować plony i jakość owoców. Dzięki temu Serbia utrzymuje zdolność do oferowania wysokiej jakości jabłek na wymagających rynkach międzynarodowych.
Najważniejsze odmiany eksportowe to obecnie Gala, Granny Smith, Red i Golden Delicious, z niewielkim udziałem Braeburna. Coraz więcej nowych nasadzeń to Gala, a tylko nieliczne firmy – jak Delta Agrar – inwestują w odmiany klubowe, takie jak Pink Lady, Modi, Evelina czy Crimson Snow.
Serbia aktywnie poszerza kierunki eksportu:
- Rosja – nadal ważny rynek, choć eksport spadł z 69 mln € w 2022 r. do 42 mln € w 2024 r.,
- Bliski Wschód – stabilny wzrost do 27 mln € w 2024 r.,
- Wielka Brytania – dynamiczny wzrost z 4 mln € w 2022 r. do 8 mln € w 2024 r.,
- Hiszpania i Portugalia – od zera do 5 mln € w 2024 r.,
- kraje bałkańskie – z 3 mln € w 2022 r. do 12 mln € w 2024 r.
Kolejnym kierunkiem rozwoju mają być rynki Afryki Północnej, zwłaszcza Egipt, po podpisaniu umowy o wolnym handlu. To może otworzyć przed serbskimi jabłkami zupełnie nowe możliwości eksportowe.