Unijne prawo o klimacie to nowe cele na 2040 r.
Komisja Europejska zaproponowała dziś zmianę unijnego prawa o klimacie, ustanawiając unijny cel klimatyczny na 2040 r. polegający na redukcji emisji gazów cieplarnianych netto o 90 proc. w porównaniu z poziomami z 1990 r., zgodnie z wytycznymi politycznymi Komisji na lata 2024–2029.
Da to pewność inwestorom, wesprze innowacje, wzmocni wiodącą pozycję naszych przedsiębiorstw w przemyśle i zwiększy bezpieczeństwo energetyczne Europy. Właśnie w tym tygodniu najnowsze badanie Eurobarometr wykazało silne poparcie obywateli dla działań UE w dziedzinie klimatu, dając solidny mandat do kontynuowania unijnego programu czystej transformacji. UE jest na dobrej drodze do osiągnięcia naszego celu na 2030 r. wynoszącego 55 proc. Dzisiejszy wniosek opiera się na istniejącym prawnie wiążącym celu UE, jakim jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 proc. do 2030 r., i określa bardziej pragmatyczny i elastyczny sposób osiągnięcia tego celu z myślą o dekarbonizacji gospodarki europejskiej do 2050 r.
Zgodnie z Kompasem konkurencyjności dla UE, Paktem dla czystego przemysłu i Planem działania na rzecz przystępnej cenowo energii proponowany cel klimatyczny na 2040 r. w pełni uwzględnia obecny krajobraz gospodarczy, geopolityczny i w zakresie bezpieczeństwa oraz zapewnia inwestorom i przedsiębiorstwom przewidywalność i stabilność, których potrzebują w procesie transformacji UE w kierunku czystej energii. Zachowując kurs dekarbonizacji, UE będzie stymulować inwestycje w innowacje, tworzyć więcej miejsc pracy i promować wzrost gospodarczy, zwiększać naszą odporność na skutki zmiany klimatu i stawać się bardziej niezależna energetycznie. Przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen powiedziała: W miarę jak Europejczycy coraz częściej odczuwają skutki zmiany klimatu, oczekują, że Europa podejmie działania. Przemysł i inwestorzy chcą, abyśmy wyznaczyli przewidywalny kierunek działań. Dziś pokazujemy, że zdecydowanie opowiadamy się za dekarbonizacją europejskiej gospodarki do 2050 r. Cel jest jasny, podróż jest pragmatyczna i realistyczna. Dzisiejszy wniosek opiera się na dogłębnej ocenie skutków i doradztwie Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu oraz Europejskiego Naukowego Komitetu Doradczego ds. Zmiany Klimatu. Jego przyjęcie jest wynikiem znacznego zaangażowania państw członkowskich, Parlamentu Europejskiego, zainteresowanych stron, społeczeństwa obywatelskiego i obywateli, zainicjowanego zaleceniem Komisji w sprawie tego celu w lutym 2024 r.
Na podstawie tych konsultacji we wniosku określono sposób osiągnięcia celu na 2040 r. w inny sposób niż to czyniono w przeszłości. Jednym z głównych elementów jest elastyczność, którą Komisja rozważy przy opracowywaniu przyszłych instrumentów ustawodawczych, aby osiągnąć cel klimatyczny na 2040 r. Obejmuje ona ograniczoną rolę wysokiej jakości międzynarodowych jednostek emisji począwszy od 2036 r., wykorzystanie krajowego trwałego pochłaniania w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) oraz większą elastyczność między sektorami, aby pomóc w osiągnięciu celów w sposób racjonalny pod względem kosztów i sprawiedliwy
społecznie. Konkretnie rzecz ujmując, elastyczność ta mogłoby zapewnić państwu członkowskiemu możliwość zrekompensowania emisji z trudnego sektora użytkowania gruntów nadwyżką w zakresie redukcji emisji z odpadów i transportu.
We wniosku Komisji podkreślono znaczenie przyspieszenia i wzmocnienia odpowiednich warunków podstawowych w celu wsparcia tego celu 90 proc. Obejmują one konkurencyjny przemysł europejski, sprawiedliwą transformację, która nie pozostawia nikogo w tyle, oraz równe warunki działania z naszymi partnerami międzynarodowymi. Ponadto we wniosku określono jasne ramy dla naszych przepisów dotyczących klimatu i energii po 2030 r. Uwzględnione zostaną uwarunkowania krajowe. Zasadą przewodnią będzie opłacalność, prostota i efektywność, a także zapewnienie neutralności technologicznej i sprawiedliwej transformacji dla wszystkich.
Realizacja Paktu dla czystego przemysłu na potrzeby celu klimatycznego na 2040 r.
Komisja opublikowała dziś komunikat w sprawie realizacji pierwszych wniosków dotyczących Paktu dla czystego przemysłu, zaledwie kilka miesięcy po jego przedstawieniu. Ponieważ Kompas konkurencyjności dla UE idzie w parze z dekarbonizacją, jego wdrożenie ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celu klimatycznego na 2040 r. Dzisiejszy komunikat zawiera przegląd pierwszej fali zrealizowanych działań, poczynionych postępów i pozostałych środków, które mają zostać podjęte.
Jednym z kluczowych rezultatów są przyjęte w zeszłym tygodniu ramy pomocy państwa na potrzeby Paktu dla czystego przemysłu w celu dalszego wspierania inwestycji w przejście na czystą energię. Uzgodniono również uproszczenie mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM), zapewniając zwolnienia 90 proc. importerów, ograniczając tym samym biurokrację i zapewniając sprawne wdrożenie. Uproszczenie to jest
pierwszym krokiem przed bardziej ogólnym przeglądem CBAM pod koniec roku, któremu towarzyszą wnioski ustawodawcze mające na celu wzmocnienie mechanizmu. W dzisiejszym komunikacie przedstawiono wyniki analizy Komisji dotyczącej sposobów zapewnienia rozwiązania problemu ucieczki emisji w wywozie.
W uzupełnieniu ram pomocy państwa i dzisiejszego komunikatu Komisja wydała również zalecenie w sprawie zachęt podatkowych mających na celu zachęcanie do inwestycji w czyste technologie i dekarbonizację przemysłu za pomocą środków takich jak przyspieszona amortyzacja i ulgi podatkowe. Przedstawiła również zalecenia i wytyczne dotyczące optymalizacji stosowania nowych unijnych przepisów dotyczących odnawialnych źródeł energii mających na celu rozszerzenie odnawialnych źródeł energii i obniżenie kosztów energii. Wśród działań, które pomogą w realizacji Paktu dla czystego przemysłu, znajdują się środki dotyczące przystępnej cenowo energii w celu zwiększenia produkcji komponentów sieci i wsparcia umów zakupu energii elektrycznej, projekt pilotażowy przyszłego Banku Dekarbonizacji Przemysłu Przemysłowego, przyszły plan działania na rzecz przemysłu chemicznego oraz dialogi sektorowe z zainteresowanym stronami. Oczekuje się, że jeszcze w tym miesiącu wnioski dotyczące kolejnych wieloletnich ram finansowych określą również, w jaki sposób przyszły budżet UE będzie wspierał czystą transformację.
Wyznaczenie unijnego celu klimatycznego na 2040 r. z myślą o realizacji międzynarodowych zobowiązań klimatycznych
Dzięki zaproponowanemu celowi 90 proc. UE wysyła również sygnał do społeczności światowej, że utrzyma kurs w zakresie zmiany klimatu, wywiąże się z porozumienia paryskiego i będzie nadal współpracować z krajami partnerskimi w celu ograniczenia globalnych emisji. Przed listopadową konferencją ONZ w sprawie zmiany klimatu (COP30) w Belém (Brazylia) Komisja będzie teraz współpracować z prezydencją Rady w celu sfinalizowania komunikatu w sprawie ustalonego na poziomie krajowym wkładu UE.
Co dalej?
Wniosek Komisji ustanawiający cel klimatyczny na 2040 r. zostanie teraz przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do dyskusji i przyjęcia w ramach zwykłej procedury ustawodawczej. Przyszły uzgodniony cel klimatyczny UE posłuży również za punkt odniesienia dla ram polityki UE na okres po 2030 r., które zostaną opracowane w późniejszym okresie.