Kolejny Sukces XX Międzynarodowego Sympozjum KUPS

W dniach 17-19 maja 2017 roku w Hotelu Gołębiewskim w Wiśle, odbyło się już po raz dwudzieste Międzynarodowe Sympozjum Krajowej Unii Producentów Soków (KUPS). Tym razem tematem przewodnim było „Branża sokownicza w obliczu wyzwań rynku światowego i krajowego”. Sympozjum objął honorowym patronatem Krzysztof Jurgiel, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW).

Cyklicznie Sympozjum KUPS już od wielu lat zajmuje stałą pozycję w kalendarzu najważniejszych wydarzeń branży sokowniczej. W tym roku gościliśmy około 230 przedstawicieli przemysłu, nauki oraz mediów, głównie z Polski jak również z takich krajów jak: Austria, Belgia, Francja, Holandia, Litwa, Niemcy, Turcja, Włochy, oraz Wielka Brytania. Stowarzyszenie KUPS, jak co roku zapewniło tłumaczenie symultaniczne dla gości z zagranicy. Wśród gości obecni byli nie tylko producenci soków, ale także przetwórcy, technologowie, naukowcy, przedstawiciele administracji publicznej oraz producenci maszyn i urządzeń.

Po raz pierwszy obecny na Sympozjum był m.in. minister Andrzej Romaniuk Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Jako prelegentów zaprosiliśmy przedstawicieli m.in.: International Fruit and Vegetable Juice Association (IFU), Europejskiego Stowarzyszenia Soków Owocowych (AIJN), Centrum Monitorowania Rynku, Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Po raz kolejny prezentacje wygłosili również eksperci świata nauki, reprezentanci Instytutów i Uczelni, w swych wystąpieniach przedstawili branżowe doniesienia naukowe tj. z Instytutu Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego, Instytutu Ogrodnictwa, Instytutu Żywności i Żywienia oraz Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Wśród prelegentów nie mogło zabraknąć również ludzi biznes, którzy dzielili się swoim doświadczeniem oraz radą, byli to eksperci m. in z Grupy Maspex Wadowice, Döhler czy Refresco Poland.

Głównym sponsorem tegorocznego sympozjum KUPS był SIG Combibloc oraz Tetra Pak. Natomiast wśród sponsorów znaleźli się: Europejskie Centrum Owocowe, Firma SVZ oraz Tymbark. Partnerami branżowymi wydarzenia byli: A-Lima-Bis, Beczkopol, Bucher Unipektin, Finlays, JM Systems, Intrex, Ruland Engineering & Consulting, Sidel, Stigen, Spomasz Zamość, Zentis Polska.

Patronatem medialnym objęły redakcje: Agro Industry, Hasło Ogrodnicze, Jagodnik, MPS SAD, ogrodinfo.pl, Sad Nowoczesny, Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny, Kierunek Spożywczy, Warzywa i Owoce Miękkie.

XX Międzynarodowe Sympozjum Krajowej Unii Producentów Soków (KUPS) stało się świetną okazją do zapoznania uczestników z aktualną sytuacją na rynku krajowym oraz światowym, poddania analizie stanu obecnego potencjału rynkowego, a także prognozowania zjawisk mogących mieć wpływ na rozwój branży soków. Nie do przecenienia są również owocne rozmowy w kuluarach i na wieczornych integracyjnych kolacjach.

Szczegółowa relacja Sympozjum

Julian Pawlak

XX Sympozjum KUPS rozpoczęło się od uroczystego powitania zaproszonych gości przez Prezes Zarządu KUPS Juliana Pawlaka. W swym wystąpieniu zwrócił uwagę, że Sympozjum jest źródłem wiedzy, najnowszych informacji na temat branży sokowniczej nie tylko w wymiarze naukowym czy technologicznym, ale także marketingowym, stąd ugruntowana pozycja tego wydarzenia, jako obowiązkowego w kalendarzu spotkań branży sokowniczej.

W 1993 roku średnie roczne spożycie soków, nektarów i napojów owocowych na osobę było ok. 2 l., natomiast między latami 1997 spożycie soków, nektarów oraz napojów owocowych wynosiło ok. 15 l., co oznacza że zostało ono podwojone, by w roku 2016 można mówić już o spożyciu w granicach ok. 30 l. na osobę rocznie.

Prezes J. Pawlak po krótce przypomniał także, jak wyglądała sytuacja na rynku. Wśród wielu firm w latach 90 były firmy tzw. jednosezonowe, które nie przetrwały do dnia dzisiejszego. W 2001 roku rozpoczęła się konsolidacja, w 2008 roku zaczęły pojawiać się również tzw. private labels (marki własne). W 2015 Polska zajęła 5 miejsce na europejskim rynku soków, średnie spożycie samych soków w naszym kraju kształtuje się na średnim europejskim spożyciu soków. Kategoria soków jest jedną z najlepiej rozwijających się, której spożycie rośnie.

Barbara Groele

Sekretarz Generalna KUPS – Barbara Groele, również witając uczestników, przedstawiła historię Sympozjów, które z konferencji krajowych przeobraziły się przez lata w wydarzenie branżowe o międzynarodowym zasięgu, angażując coraz szersze kręgi osób i instytucji w tym firmy, ośrodki badawcze, naukowe i uniwersytety związane z branżą owocowo - warzywną.  

Dodatkowo w swym wystąpieniu Barbara Groele zaprezentowała dotychczasowe działania Stowarzyszenia na rzecz promocji branży sokowniczej i jej produktów. Od wielu lat KUPS prowadzi kampanie informacyjno-edukacyjne, które są skierowane nie tylko do konsumentów, ale także do liderów opinii. Między innymi dzięki tej działalności widoczny jest wzrost konsumpcji soków w Polsce, a także coraz mniejsza liczba negatywnych artykułów dotyczących tej kategorii produktów. Budowanie świadomości oraz edukowanie w ramach zdrowego żywienia jest jednym z najważniejszych działań Stowarzyszenia KUPS. Pani Sekretarz Generalna wspomniała również o systemie samokontroli DSK, który jest znaczącym narzędziem rozwoju branży sokowniczej. System ma na celu zapewnienie o najwyższej jakości produktów zwiększenie świadomości producentów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji, ochrona konsumentów oraz poprawa relacji pomiędzy wszystkimi interesariuszami rynku. W swym wystąpieniu zwróciła również uwagę na opracowywany przez KUPS znak jakości, który ma być uniwersalnym znakiem, gwarantem wysokiej wartości odżywczej , który wyznaczać będzie przetwory sokownicze najwyższej klasy, opatrzone oświadczeniami zdrowotnymi i/lub żywieniowymi.

Nawiązując do jubileuszowego charakteru Sympozjum został wyświetlony film prezentujący dotychczasowe spotkania.

Rynek soków i baza surowcowa do ich produkcji

W pierwszej części Sympozjum przedstawione zostały prezentacje dotyczące charakterystyki rynków w kontekście poszczególnych owoców i warzyw. Eksperci najwięcej uwagi poświęcili sokom jabłkowym i jabłku , które dominuje wśród polskich owoców i problemów z nim związanych. Wszyscy zgodni są co do potencjału, który drzemie w jabłku, a który to niekoniecznie zawsze jest umiejętnie wykorzystywany. Sporo uwagi poświęconej zostało problemom z jakimi może spotkać się polskie jabłko i jego przetwory na europejskim i światowym rynku.

Dr Bożena Nosecka

Dr Bożena Nosecka z Instytutu Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB, zwróciła uwagę na ceny w eksporcie zagęszczonych soków, które charakteryzują się dużą zmiennością spowodowaną zmianom podaży w Polsce i w innych krajach, uczestnikach rynku światowego. Jak zauważyła Pani dr, Polska charakteryzuje się jednymi z najwyższych wskaźników konkurencyjności zewnętrznej w światowym handlu zagęszczonymi sokami owocowymi. W latach 2013-2015 większe niż w Polsce było dodatnie wartościowo saldo handlu zagranicznego koncentratem soku jabłkowego i udział w eksporcie światowym jedynie w Chinach. W Polsce i Ukrainie największy był wskaźnik ujawnionej przewagi komparatywnej (RCA). Oznacza to, że eksport zagęszczonego soku jabłkowego w Polsce i Ukrainie wzrósł bardziej niż w innych krajach w relacji do pozostałych producentów sektora ogrodniczego.

Magdalena Kowalewska.

Magdalena Kowalewska z BGŻ BNP Paribas skupiła się w swojej prezentacji na temacie soków cytrusowych, których podaż charakteryzuje się w minionym roku tendencją spadkową. Malał również poziom światowej konsumpcji, w szczególności soków produkowanych z soków zagęszczonych.

Globalny rynek soku pomarańczowego w ostatnich latach kształtował się pod wpływem zmieniających się czynników podażowych, szczególnie w obszarze produkcji surowca. Pomimo, że światowe zbiory pomarańczy w ostatniej dekadzie systematycznie wzrastały, to w wyniku zwiększającej się konsumpcji owoców świeżych, zmniejszał się udział pomarańczy przeznaczanych do przetwórstwa. W rezultacie produkcja soku pomarańczowego w skali globalnej wykazywała tendencje do obniżania się. Według prognozy USDA w sezonie 2016/17 można oczekiwać wzrostu globalnej produkcji soku pomarańczowego na poziomie około 22%. Główną przyczyną tego wzrostu jest przewidywane znaczne zwiększenie produkcji soku pomarańczowego w Brazylii, będące konsekwencją oczekiwanych wyższych zbiorów pomarańczy. Prelegentka zauważyła również, że wysokie, światowe zbiory pomarańczy będą ciążyć na ich cenach w bieżącym sezonie, co może oddziaływać w kierunku spadku cen zagęszczonego soku pomarańczowego na rynku światowym.

Dr Artur Miszczak

Temat ochrony roślin ogrodniczych, w tym jabłek przybliżył podczas spotkania dr Artur Miszczak z Instytutu Ogrodnictwa, który w swoim wystąpieniu zwrócił uwagę, że Zakład Badania Bezpieczeństwa Żywności Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach uczestniczy w corocznie organizowanym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi monitoringu prawidłowości stosowania środków ochrony roślin w uprawach. Wyniki tych badań wskazują, że w jabłkach jest wiele pozostałości pestycydów, jednak przekroczenia najwyższych dopuszczalnych pozostałości (NDP), według rozporządzenia (WE) nr 396/2005, występują incydentalnie i to tylko w jabłkach deserowych. Jak zauważył dr A. Miszczak ogólnie w sokach zagęszczonych z jabłek stwierdza się jakościowo o wiele mniej pozostałości pestycydów niż w owocach dużo poniżej dopuszczonej ilości. 

Mathias Ebert
Mathias Ebert skupił się w swej prezentacji nad sytuacją jabłkek przemysłowych w Polsce, zwracając szczególną uwagę na ich uprawę w specjalnie dedykowanych sadach przemysłowych. Poruszył kwestię problematyczne, tj. że brakuje jakościowego jabłka przemysłowego, i z każdym rokiem będzie go coraz mniej; również w aspekcie kwasowości, smaku i czynników ekonomicznych. Dodał, że Polska sytuacja, ze względu na rozdysponowanie podaży towarowej jabłek i mocnego wpływu politycznego, jest szczególna. Polska, jako europejska stolica produkcji jabłek, jest jedynym państwem na świecie, gdzie więcej niż 50% produkcji jabłka trafia do przetwórstwa. Zanim jednak tam trafią, są wyprodukowane wysokim kosztem i dużym nakładem pracy jako jabłko deserowe.

W swym wystąpieniu zwrócił uwagę, że istnieje potrzeba innej technologii uprawy jabłek do użytku przemysłowego. Technologia taka mogłaby być ekonomicznie korzystna dla sadowników, lepiej sprosta również jakościowym oczekiwaniom przemysłu, nie tylko w produkcji ASK. Wykład ten przedstawił wizję przebiegu kierunku rozwoju uprawy jabłka przemysłowego w Polsce, by rozdysponowanie jabłek do przetwórstwa, ze względu na ogólnogospodarcze warunki było bardziej ekonomiczne w okresie długofalowym.

Piotr Podoba

Aktualną ocenę globalnego rynku zagęszczonych soków owocowych z jabłek oraz z owoców kolorowych a także trendy i możliwości omówił Piotr Podoba prezes firmy Döhler. Podkreślił, że Polska jest jednym z największych producentów zagęszczonych soków owocowych w UE, a także na świecie (drugim co do wielkości producentem ZSJ). Zwrócił uwagę, że słabością Zagęszczonego Soku Jabłkowego (ZSJ) jest brak stabilności cenowej wynikającej głównie z przebiegu pogody w krajach producentów, która negatywnie wpływa na wielkość produkcji. Drugim z powodów jest koncentrowanie się sadowników na odmianach deserowych, za które mogą otrzymać wyższe ceny. Problemem jest również spadek spożycia soków, głównego produktu, w którym ZSJ jest wykorzystywany. Czynnikiem, który może w przyszłości pomóc ZSJ w dalszym ciągu osiągać wysoką sprzedaż jest utrzymująca się wysoka cena zagęszczonego soku pomarańczowego, największego konkurenta w kategorii soków. Największym zagrożeniem dla istniejących producentów ZSJ jest powstawanie nowych przetwórni na wschodzie Europy, gdzie koszty uprawy oraz koszty osobowe są znacząco niższe. Bardzo poważnym zjawiskiem jest również konsolidacja po stronie klientów, gdyż dużo trudniej negocjuje się z bardzo dużymi podmiotami o zasięgu globalnym.

Paneliście I dnia Sympozjum

Pierwszy blok tematyczny podsumowano w panelu dyskusyjnym, w którym udział wzięli: Mathias Ebert, Wojciech Kępiński, prof. dr hab. Eberhard Makosz, Piotr Trojanowicz wraz z moderatorem Piotrem Podobą. Paneliści zastanawiali się nad stratami w surowcach spowodowanymi warunkami pogodowymi oraz ich konsekwencjami dla przemysłu. Szczególnie wiele uwagi poświęcono jabłku w kontekście prognozowania jego popytu, podaży oraz ogólnej konsumpcji, zwrócono również uwagę na inne kraje, które mogą być konkurencją dla polskiego jabłka. Paneliści zwrócili uwagę, że bardziej opłacalne dla polskich producentów będzie przejście z części produkcji jabłek deserowych na jabłka przemysłowe. W trakcie dyskusji stwierdzono również, że należy zweryfikować i ułatwić działalność grup producenckich, które mogą być dobrym rozwiązaniem dla polskiego przemysłu. Należy także zmodernizować technologię i ciągle pracować nad jakością produktów. Poruszony został także temat soków NFC, które coraz bardziej są widoczne na rynku.

Nowe wyzwania i perspektywy rozwoju branży

Panel rozpoczął się prezentacją dotyczącą zwyczajów zakupowych dla soków w sklepach spożywczych małoformatowych i wielkoformatowych, a zakończył przedstawieniem korzyści i głównych założeń systemu DSK oraz znaku jakości, który jest jednym z najważniejszych aktywności KUPS w ostatnim czasie. W tej części Sympozjum mieliśmy okazję wysłuchać prezentacji ekspertów z poszczególnych firm, którzy zaprezentowali nam pomysły i wyzwania marek własnych (private labels) jak i produkty brandowe. Duża część wystąpień dotyczyło także opakowań i możliwości technologicznych, które uwzględniają społeczną strategię firm i zrównoważony rozwój. Silnie zaakcentowana została także jakość produktów sokowniczych, która jest stałym elementem branży podlegającym rozwojowi oraz kontrolowanym przez niezależne instytucje jak SGF.

Hubert Hozyasz

Hubert Hoyasz z Centrum Monitorowania Rynku omówił m.in. znaczenie produktów sokowniczych dla budowania liczby transakcji w sklepach spożywczych małoformatowych i w supermarketach oraz segmenty produktów sokowniczych zwiększające wartość średniego koszyka w sklepach. Dokonał również rozróżnienia zakupów produktów sokowniczych na: impulsywne, „na imprezę”, dla dzieci oraz ze zdrową żywnością wraz z charakterystyką klienta.

Magdalena Rohde-Krempa

Pani Magdalena Rohde-Krempa z Grupy Maspex Wadowice podjęła w swej prezentacji temat nowych wyzwań dla branży sokowniczej, w kontekście trendów żywieniowych i konsumenckich z uwzględnieniem zmian w ustawodawstwie mających wpływ na kategorię SNN (soki, nektary, napoje).  W prezentacji przybliżona została obecna sytuacja na rynku napojów bezalkoholowych, zmieniające się zachowania konsumentów, przykłady działań mających negatywny wpływ na postrzeganie i konsumpcję soków i napojów. Maspex jako lider rynku SNN w Europie Środkowo – Wschodniej i Polsce zwraca uwagę na konieczność szerokiej współpracy branży celem utrzymania konsumpcji SNN oraz ochrony branży i zapobiegania działaniom mającym na celu dyskredytowanie kategorii SNN w oczach konsumentów.

Jacek Stępniewski

Zagadnienie marek własnych omówił Jacek Stępniewski z Refresco Poland. Powołując się na dane Nielsen zauważył, że marki własne rosną szczególnie w kategorii sokowej. Zwrócił również uwagę, że w Polsce nadal obserwujemy silny trend zdrowego, naturalnego odżywiania oraz świadomego wyboru. W odpowiedzi marki własne (Private Label) chcą sprostać wymaganiom konsumentów poprzez świadome zmiany konserwantów na produkty naturalne. Jest to niewątpliwie bardzo dobry kierunek rozwoju, jaki można zaobserwować w markach własnych, co jak widać procentuje. Niewątpliwie trendem marek własnych są produkty z linii aseptycznej, głównie soki NFC. Jak zauważył prelegent dzisiaj, prawie każda sieć Private Label zawiera w ofercie soki NFC pod marką własną, wypierając tym samym znane, brandowe produkty, które dotąd znajdowały się na półce.

Patrizia Wegner

Patrizia Wegner z SIG Combibloc swoją prezentacją pokazała jeden z kluczowych elementów strategii firmy, czyli oparcie produkowania opakowań o zasady społecznej odpowiedzialności oraz zrównoważonego rozwoju.  Mając na uwadze zmieniające się trendy oraz coraz większą świadomość konsumentów, prelegentka podkreśliła że zmiany w produkcji opakowań są konieczne. Dzięki nowym technologiom oraz certyfikowanym opakowaniom branża może przyczyniać się do poprawy jakości życia poprzez dbanie o środowisko oraz inwestowania w coraz to nowsze biodegradowalne lub odnawialne opakowania.

Temat opakowań PET przybliżył Paweł Warszawski z Grupy Sidel. Bazując na samodzielnych urządzeniach lub gotowych rozwiązaniach dla kompletnych linii, stwierdził że bliska współpraca z klientami w celu dostarczania rozwiązań w dziedzinie napełniania aseptycznego lub na gorąco, czyni przechowywanie bardziej wygodnym i eliminuje potrzebę korzystania z łańcucha chłodniczego. Pozwala to bezpiecznie wprowadzać na rynek dowolne napoje bez dodatku konserwantów i z dłuższym okresem trwałości — a wszystko to z zachowaniem jakości, smaku i świeżości.

Horvat Zelejko z Tetra Pak poruszył temat będący jednym z najbardziej aktualnych w dzisiejszych czasach, mianowicie – ucyfrowienia. Wskazując na zmiany zachodzące w społeczeństwach oraz gospodarce nawiązał do terminu Przemysłu 4.0., który zmienia tradycyjny model biznesu i skutkuje pojawieniem się  “inteligentnych fabryk”. Zauważył również, że klienci w coraz większym stopniu oczekują indywidualnego podejścia, przejrzystości, natychmiastowego działania i produktów współgrających ze zdrowszym stylem życia, co powoduje zmiany również w branży spożywczej. Dlatego Tetra Pak ma zamiar pomóc umieścić dane w samym centrum procesu tworzenia wartości i usprawnić wydajność finansową i roboczą jednocześnie zapewniając mocne korzyści środowiskowe i oszczędności.

Milica Jetvic

O platformie ds. społecznej odpowiedzialności biznesu w branży sokowniczej opowiedziała Milica Jevtic z AIJN.  Jak zauważyła prelegentka celem platformy jest inspiracja i wsparcie europejskiego rynku soków w zakresie wdrażania społecznej odpowiedzialności biznesu w działaniach biznesowych i kluczowej strategii.

Oprócz dzielenia się najlepszymi praktykami, główna działalność Platformy odbywa się w danym kraju/grupach roboczych dla danej uprawy. Obecnie działają 3: Brazylia/pomarańcza, Polska/jabłko, Tajlandia/ananas. Celem tych grup jest analiza poszczególnych łańcuchów dostaw i identyfikowanie punktów, które wymagają udoskonalenia w kontekście środowiskowym, społecznym i gospodarczym w ramach wspólnych przedsięwzięć.

Markus Jungen

Markus Jungen z SGF International e.V. przybliżył problem tzw. „oszustwa spożywczego”, patologii opisanej w literaturze, której soki owocowe są corocznie wymieniane w czołowej dziesiątce produktów najbardziej narażonych na ryzyko jej wystąpienia, pomimo, że od wielu lat nie mam to odzwierciedlenia w praktyce. Prelegent wskazał, że użytecznym podejściem w tej kwestii jest udział w dobrowolnym systemie kontroli ustanowionym przez SGF. Kluczową usługą dla przedsiębiorstw członkowskich jest rola SGF jako centrum gromadzenia danych w branży soków owocowych.

Jednym ze statutowych zadań SGF jest wspieranie członków w zapobieganiu nieuczciwym praktykom. Niniejsze techniczne wsparcie członków obejmuje zakres usług od kontaktów telefonicznych do działania jako niezależny likwidator szkód między dwoma przedsiębiorstwami lub jako trzecia strona. W takich przypadkach SGF oferuje swoim członkom dostęp do najnowszych technik analitycznych oraz wysokiej klasy specjalistów i audytorów z myślą o rozwiązaniu problemu z obopólną korzyścią dla stron.

Prof dr hab Witold Płocharski

Temat stworzenia krajowego systemu jakości dla produktów branży przedstawił prof. Witold Płocharski z Instytutu Ogrodnictwa. Przemysł sokowniczy w Polsce od czasu wejścia naszego kraju do Unii Europejskiej ma liczne osiągnięcia, których nie mają inne branże. Należą do nich między innymi: powołanie Dobrowolnego Systemu Kontroli soków i nektarów (DSK) i zapewnienie uczciwej, równej konkurencji na rynku soków, nektarów i napojów z owoców i warzyw, poprzez eliminację błędów, bądź nieuczciwych praktyk producentów, wynikających z nieprzestrzegania przyjętych w UE standardów. Państwowe jednostki kontrolne (np. IJHARS) od lat nie mają zastrzeżeń odnośnie do cech organoleptycznych produktów, a udział zakwestionowanych grup towarowych w wyniku badań cech fizykochemicznych należy do najniższych w branży spożywczej.

Soki, podobnie jak wykorzystywane do ich produkcji surowce, zaliczane są do produktów o wysokiej gęstości odżywczej, gdyż są bogatym źródłem składników odżywczych i fitokomponentów, w tym antyoksydantów, witamin, karotenoidów, flawonoidów, składników mineralnych, szczególnie potasu, a niektóre także błonnika (np. soki przecierowe i mętne). Biorąc pod uwagę docenienie znaczenia żywieniowego owoców i warzyw i ich przetworów (umieszczenie ich u podstawy nowej piramidy IŻŻ) celowe jest wzmocnienie przesłania żywieniowego poprzez stworzenie systemu wysokiej jakości produktów branży sokowniczej. Jak zauważy prof. W. Płocharski wprowadzenie krajowego systemu jakości produktów niewątpliwie będzie korzystne dla branży, ze względu na: możliwość korzystania przez producenta z logotypu DSK, możliwość promocji produktów poprzez wykorzystanie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, zwiększenie zaufania konsumenta do oznakowanego produktu dzięki restrykcyjnej kontroli produktów w ramach DSK. Korzyści dla całej branży to także możliwość promocji logo systemu i systemu samokontroli (DSK), a także zwiększenie szansy na uzyskiwanie dofinansowania projektów promocyjno-informacyjnych soków ramach WPR. Oczekiwanym efektem wprowadzenia krajowego system jakości produktów branży sokowniczej będzie zwiększenie konsumpcji soków, nektarów, smoothie, także wzbogaconych w deficytowe składniki odżywcze, co w świetle najnowszych badań naukowych przyczyni się do poprawy zdrowia społeczeństwa. Wprowadzenie znaku przyczyni się także do edukacji społeczeństwa, w tym edukacji młodzieży.

Przedsiębiorca starający się o znak jakości powinien spełnić warunki określone w „Księdze Wymogów Jakościowych”, w tym między innymi: a) zapewnić, że wymagania określone w Systemie dla określonego rodzaju działalności zostały spełnione i są stale monitorowane, b) przekazywać w łańcuchu żywnościowym odpowiednie informacje dotyczące artykułów rolno-spożywczych objętych zasadami systemu c) oceniać okresowo i aktualizować w miarę potrzeb procedury ustanowione i wdrożone w celu realizacji wymagań Systemu.

Jak podkreślił w swej wypowiedzi prof. W. Płocharski znak jakości będzie mógł być przyznawany jedynie tym producentom, którzy będą respektowali wymogi prawa, także dotyczące prawidłowego znakowania produktów. Znak jakości będzie mógł być przyznawany jedynie tym producentom, którzy będą respektowali wymogi prawa, także dotyczące prawidłowego znakowania produktów.

Na koniec panelu w dyskusji dotyczącej zachowania konkurencyjności na rynku krajowym i światowym jako wyzwanie na najbliższe lata wzięli udział: Jan Golonka, Magdalena Rohde-Krempa a debatę poprowadził Jacek Stępniewski. Pani Magdalena Rohde-Krempa w swej wypowiedzi zwróciła uwagę, że strategią budowania konkurencyjności jest budowa marek, brandów. Prezes Jan Golonka zwrócił uwagę również na jakość, która powinna być podstawą sprzedawanych produktów oraz konsolidację producentów surowców, którzy tylko razem mogą być konkurencyjni na rynku. Dodatkowo pani Magdalena Rohde-Krempa podkreśliła, że działania prowadzone przez różne firmy oraz KUPS chronią branżę przed negatywnymi zjawiskami, zachęcając innych do angażowania się w projekty oraz działania, które mogą pozytywnie wpłynąć na rozwój branży. Prezes Jan Golonka dodał, że ważne jest aby konsumenci mieli świadomość cukru, jako składnika naturalnego soków, a nie dodanego. Mogłoby to pomóc w promocji i zwiększeniu spożycia tej kategorii produktów.

Innowacyjność branży sokowniczej

Panel dotyczący Innowacyjności branży sokowniczej dotknął wielu tematów począwszy od wystąpienia Sekretarza Generalnego AIJN dotyczącego promocji kategorii soków w strategii europejskiego stowarzyszenia przez wskazanie przez specjalistów IŻŻ soków jako elementu zdrowej, zbilansowanej diety, który może przyczynić się do zmniejszenia zachorowalności na różnego typu choroby. Idąc tropem naukowym prelegenci poruszali także tematy dotyczące kształtowania jakości soków na polskim rynku, wszelkich odchyleń, które pojawiają się w tej kategorii produktów. Przybliżali także możliwości technologiczne, które byłyby alternatywą dla już istniejących rozwiązań technologicznych oraz zauważali nowe szanse dla surowców niszowych, których potencjał leży na wyciągnięcie ręki, jak np. jarmuż.

Jan Hermans Sekretarz Generalny z Europejskiego Stowarzyszenia Soków Owocowych (AIJN) przybliżył zgromadzonym szczegóły ogólnoeuropejskiej inicjatywy AIJN dot. programu PR odnośnie promocji soków pomarańczowych Fruit Juice Matters. Działania programu realizowane są w 14 krajach Unii Europejskiej, w tym w Polsce od sierpnia 2016 roku. Program koordynowana jest centralnie przez AIJN poprzez Centralną Agencją PR Portel Novelli w Brukseli. Jednym z założeń programu jest stworzenie merytorycznej i zrównoważonej debaty wokół soków, ze szczególnym uwzględnieniem soku pomarańczowego. Program skierowany jest do specjalistów zdrowia i żywienia, dzięki czemu jego charakter jest wyjątkowy, ponieważ polega przede wszystkim na edukacji środowiska opiniotwórczego i uświadamiania korzyści płynących z picia soków.. Jan Hermans zwrócił również uwagę na trudności programu związane z obostrzeniami związanymi z restrykcyjnej komunikacji na temat prozdrowotnych właściwości soków, jakie panują w UE. 

W swym wystąpieniu prof. Katarzyna Stoś z Instytutu Żywności i Żywienia zwróciła uwagę, że pełnowartościowa, zbilansowana i urozmaicona dieta powinna zawierać warzywa i owoce i ich przetwory. Powołując się na liczne badania podkreśliła, że istnieje coraz więcej dowodów wskazujących, że wyższe spożycie zarówno owoców jak i warzyw skutkuje zmniejszeniem ryzyka zgonu wskutek wszystkich chorób, a szczególnie chorób układu sercowo-naczyniowego oraz nowotworów.  Pani prof. wskazała, że zwiększyła się ilość dowodów naukowych na istotną rolę błonnika (włókna roślinnego), warzyw i owoców w prewencji nowotworów złośliwych, zwłaszcza raka jelita grubego oraz jamy ustnej, gardła i płuca. Prowadzone w Instytucie Żywności i Żywienia badania wskazują, że na stan zdrowia Polaków, w tym zachorowalność na nowotwory złośliwe, mogły oddziaływać m.in. zmiany w żywieniu. Pani profesor podkreśłiła, że wprowadzenie warzyw i owoców w formie surowej lub przetworzonej do każdego posiłku jest ważnym elementem racjonalnego sposobu żywienia. Jedną porcję owoców lub warzyw można zastąpić porcją soku warzywnego, owocowego lub owocowo-warzywnego.. 

Profesor Johan de Rycker w swojej prezentacji pt. Perspektywy badawcze soków owocowych: składniki odżywcze w mało przetworzonej żywności śledząc najnowsze doniesienia naukowe wskazał na nieścisłości w definicjach i wytycznych autorytetów w dziedzinie żywienia, którzy upraszczając tok rozumowania doprowadzają do zredukowania produktu odżywczego jakim są soki owocowe do pojedynczego składnika odżywczego, tj. „cukrów”, zamiast raczej uwzględnienia ich „pełnego profilu odżywczego”. Przywołując słowa prof. Reinhold Carle, że „sok owocowy to coś więcej niż tylko posłodzona woda” zwrócił uwagę, że jest to najczęstszy problem kategorii soków. Podkreślił także, że o ile istnieje bardzo przydatna klasyfikacja „minimalnie przetworzonych produktów żywnościowych”, do których należą „świeże i pasteryzowane soki owocowe bez dodatku cukrów”, najnowsze opublikowane wyniki badań w dalszym ciągu nie precyzują, jak zapobiec łączeniu soków owocowych z – jak to określił prof. Carle – z „posłodzoną wodą”. 

Johan Collins z IFU poruszył kwestię metodyki IFU w zakresie analizy soków zgodną z zasadami Codex Alimentarius, która stosowana jest przez światową społeczność branży sokowniczej w celu zapewnienia bezpieczeństwa i jakości w obrębie całego łańcucha dostaw.

Jak zauważa Johan Collins głównym zadaniem metod komisji ds. analizy (MAC) jest opracowanie i standaryzacja metod analiz i zaleceń, szczególnie w odniesieniu do przetworów owocowych i warzywnych. Zarówno klienci, jak i dostawcy mogą być pewni, że niniejsze metody pasują do postawionych celów. Opracowane dane są wiarygodne, dokładne i porównawcze. Wspólna metoda jest kluczowa dla wzajemnego zrozumienia między klientami i dostawcami. Będąca podgrupą MAC grupa robocza ds. mikrobiologii skupia się w swoim obszarze zadań na podobnych zagadnieniach.

W swym wystąpieniu Agnieszka Wandel z Centralnego Laboratorium Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych zaprezentowała jak z perspektywy GIJHARSu wygląda sytuacja soków na rynku polskim, pod względem badań cech fizykochemicznych, organoleptycznych oraz znakowania produktów.

Powołując się na badania z ubiegłych dwóch lat zauważyła, że stwierdzono nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych, które dotyczyły zaniżonej zawartości soku w nektarze oraz nieprawidłowej kwasowości ogólnej czy ekstraktu w stosunku do deklaracji. Natomiast nieprawidłowości dotyczące znakowania dotyczyły m.in. zamieszczania na etykiecie informacji „bez konserwantów”, „bez dodatku cukru” czy błędne podawanie informacji o składzie produktu.

Z kolei dr Jarosław Markowski (Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach) omówił wyniki badań próbek soków NFC badanych w ramach aktywności DSK, które wraz z zespołem poddał ocenie zarówno ich 28 parametrów jakościowych, jak również ich zgodności z Kodeksem Praktyki AIJN oraz jakości sensorycznej. Wyniki badań wskazały na zróżnicowaną jakość jabłkowych soków NFC, która może wynikać zarówno z charakterystyki surowców (jabłek) użytych do produkcji soków, terminu ich produkcji (produkcja w sezonie, poza sezonem, z jabłek przechowalniczych) oraz technologii produkcji, w szczególności zastosowanych technik pasteryzacji i chłodzenia.      Dr Markowski podkreślał, że wymagana jest konieczność dalszego podnoszenia świadomości producentów, w szczególności małych podmiotów które mogą mieć trudności w dostępie do wiedzy i technologii zapewniających wysoką jakość produktu.

Dr Sylwia Skąpska wygłosiła prezentację w której zwróciła uwagę na jeden z najbardziej rozwijających się segmentów rynku sokowego, którym są produkty minimalnie przetworzone, charakteryzujące się cechami sensorycznymi oraz właściwościami żywieniowymi zbliżonymi do świeżego surowca. Bezpieczeństwo mikrobiologiczne i trwałość tych produktu powoduje poszukiwanie nowych, nietermicznych metod utrwalania produktów sokowniczych, stąd coraz szersze stosowanie m.in. wysokich ciśnień hydrostatycznych (HHP).

Interesującą alternatywą dla HHP może być homogenizacja wysokociśnieniowa (HPH). HPH opiera się na działaniu ciśnieniem 10 – 15 razy wyższym niż tradycyjna homogenizacja, w zakresie 100 – 400 MPa. Jest to metoda stosowana przede wszystkim do uzyskiwania produktów o homogennej, stabilnej konsystencji, ale może być również wykorzystana do niskotemperaturowej pasteryzacji produktów płynnych, takich jak soki i nektary owocowe i warzywne. Ciśnienie i temperatura stosowane w HPH są w zakresie bezpiecznym dla termolabilnych związków, takich jak polifenole, witaminy, substancje smakowo-zapachowe, ale wystarczającym do inaktywacji drobnoustrojów psujących soki oraz enzymów przyczyniających się do ich brunatnienia. Zaletą HPH w stosunku do HHP jest ciągły charakter procesu i niższy koszt urządzeń.

Z kolei dr Róża Biegańska-Marecik z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu zaproponował niekonwencjonalne surowce dla branży do których można zaliczyć jarmuż. Wykorzystaniem przemysłowym jarmużu mogą być soki, jako alternatywna forma jego spożycia oraz może stanowić komponent płynnych produktów owocowo-warzywnych z jego udziałem. Soki z jarmużu zielonego (Reflex F1) oraz czerwonego (Redbor F1) zależnie od zastosowanych metod obróbki surowca przed tłoczeniem (rozparzania wodnego, blanszowania parowego i wodnego, obróbki ultradźwiękowej) charakteryzują się istotnie różną jakością sensoryczna oraz zawartością związków biologicznie aktywnych. Jarmuż jest szczególnym warzywem wśród tej grupy ze względu na wiele cennych związków w swoim składzie. Oprócz zawartości glukozynolanów wartość biologiczną jarmużu podnosi stosunkowo wysoka zawartość witamin, szczególnie witaminy C oraz znaczne ilości związków fenolowych, w tym kwercetyny i kemferolu -flawonoli, które wraz z karotenoidami, wpływają na znaczną aktywność przeciwutleniającą tego surowca. Jarmuż jest najlepszym źródłem wśród kapustowatych witaminy A i E, witamin z grupy B, zawiera także kwas foliowy i niacynę.

Po zakończonych sesjach plenarnych uczestnicy i goście Sympozjum mieli okazję do kontynuacji rozmów w kuluarach podczas wspólnych kolacji. Wieczory były pełne atrakcji, w pierwszym dniu podczas uroczystej kolacji wystąpił Michał Szpak. Natomiast w drugim dniu podczas kolacji grillowej zabawa toczyła się przy muzyce wykonywanej przez kapelę góralską, która przybliżyła klimat gór zebranym gościom.

W trakcie sympozjum dostępne były do degustacji nowości sokownicze, dzięki sponsorom:
Fructa Napoje Sp. z o.o., Słoneczna Tłocznia Sp. z o.o. Sp.k., Tymbark-MWS Sp. z o.o. Sp.k., Viands Sp. z o.o.

Po zakończeniu sympozjum, KUPS przekazał niewykorzystane soki, nektary i napoje do pobliskiej placówki opiekuńczo – wychowawczej Domu Dziecka w Międzyświeciu.
Już dziś organizatorzy zapraszają na kolejne coroczne sympozjum, które będzie okazją do ponownego spotkania przedstawicieli całej branży sokownicznej oraz przedyskutowania w trakcie oficjalnych obrad i kuluarowych rozmów, problemów jakie napotyka na swojej drodze. Będzie to także świetna okazja do podzielenia się sukcesami, których z pewnością nie zabraknie, oraz zastanowienia się nad wspólną strategią, aby tych sukcesów było jak jeszcze więcej.